We dachten dat een kip vooral vrijheid nodig had. Inmiddels denken we daar anders over.

Toen we begonnen met kippen houden, leek het ideaalbeeld eigenlijk heel logisch. Een kip hoort buiten. Liefst op gras, tussen bomen en struiken, met zoveel mogelijk ruimte om zelf te scharrelen. Daar zoekt ze haar eigen voedsel, neemt ze een stofbad, vlucht ze voor gevaar en vindt ze wel een plek om te schuilen.

Hoe natuurlijker, hoe beter. Dachten we.

Inmiddels hebben we genoeg kippen, hokken, kuikens, roofvogels, modder, eieren op onvindbare plekken en mislukte experimenten meegemaakt om daar veel minder stellig over te zijn.

Vrijheid lost niet automatisch problemen op

Kippen die vrij over het erf liepen vonden zelf van alles te eten. Maar ze legden hun eieren ook waar het hun uitkwam. Broedse hennen verdwenen in bossages. Honden, voertuigen en roofdieren werden ineens onderdeel van het systeem.

Toen we met elektrische netten en mobiele hokken gingen werken, kregen we meer sturing. Maar ook daar ontstonden nieuwe vragen. Sommige kippen vlogen simpelweg over het net. Een havik leerde hoe een automatisch kippendeurtje werkte. Een mobiel hok bleek op hobbelig land veel minder mobiel dan op papier.

Dat is misschien wel onze grootste les: een systeem kan technisch precies doen waarvoor je het hebt ontworpen en toch in de praktijk niet goed werken.

Buiten is een omgeving, geen garantie

Ook onze gedachte dat veel buiten zijn vanzelf tot robuuste kippen zou leiden, werd genuanceerder. We kregen te maken met kalkpoten, bloedluis en luchtwegproblemen. Jonge kuikens die voor het eerst buiten kwamen, begrepen tijdens een plotselinge zware bui niet automatisch dat ze onder de mobiele huisvesting moesten schuilen.

Dat betekent niet dat we kippen liever binnen houden. Integendeel. Maar het heeft onze vraag veranderd.

Niet: hoe krijgen we een kip zo veel mogelijk buiten?

Wel: welke omgeving geeft haar op dit moment de beste combinatie van gedrag, voedsel, beschutting, veiligheid en gezondheid?

En voer bleek ook groter dan een voerbak

We experimenteerden met compleet voer, granen, gefermenteerde granen, restpartijen, zonnebloemkoek, groenteresten, mineralen en compost. Buiten zagen we kippen insecten zoeken rond koeienmest, groen eten en alles onderzoeken wat de bodem te bieden had.

Daardoor gingen we voeding anders bekijken. Niet alleen: wat stoppen wij in de voerbak? Maar ook: wat kan een kip in haar omgeving vinden — en kunnen we die omgeving bewust rijker maken?

In ons toekomstbeeld lopen kippen daarom niet alleen over een open grasveld. We zien ze tussen kruidenrijk gras, struiken en volwassen agroforestry. Met schaduw, valfruit, insecten en verschillende plekken om te schuilen.

In een koude, natte periode kan juist een goed ontworpen compoststal een veel interessantere plek worden.

De ideale plek bestaat misschien niet

Dat is uiteindelijk waar we nu uitkomen. We zoeken niet meer naar hét kippenhok, hét ras of hét systeem.

De beste plek kan in juli anders zijn dan in november. Een jonge agroforestry biedt iets anders dan hetzelfde perceel over acht jaar. Een kip die veel legt vraagt misschien iets anders van een systeem dan een dubbeldoelkip. En een oplossing voor roofvogels kan vervolgens extra arbeid opleveren.

Natuurlijk kippen houden betekent voor ons daarom steeds minder dat we een vast model volgen. Het betekent dat we leren kijken, ontwerpen, toetsen en opnieuw aanpassen.

Niet proberen de kip in een vooraf bedacht systeem te stoppen, maar kip, landschap, houderij en economie steeds beter op elkaar afstemmen.

Over die zoektocht hebben we een digitale gids gemaakt: Natuurlijk kippen houden. Daarin nemen we je mee langs gedrag, voedsel, ras, mobiele huisvesting, landschap, robuustheid en de rol die kippen in een levend landbouwsysteem kunnen krijgen.

Wil je eerst thuis beginnen? Kies dan de digitale gids of het webinar. Wil je onze systemen in werkelijkheid bekijken en leren beoordelen, dan is er op 14 november de workshop Natuurlijk kippen houden. En voor wie uiteindelijk zelf een compleet systeem wil ontwerpen, bouwen we aan een uitgebreide online cursus.

Bekijk alles over dit thema op de pagina van de workshop Natuurlijk kippen houden, of kies direct de digitale gids of het webinar.