Projecten op het landgoed.
Een boerderij verandert niet door een verhaal, maar door graafwerk, aanplant en jaren doorzetten. Dit is wat we hier concreet hebben aangelegd, en de reden dat ons vlees, onze eieren en onze groenten zijn zoals ze zijn.
Het waterproject
Samen met de provincie en het waterschap hebben we de hele waterhuishouding aan onze kant van het landgoed opnieuw ingericht. Alle sloten zijn verondiept, en de greppels in de weilanden, vooral in het agroforestrydeel, hebben we verdiept en verbreed tot echte swales die regenwater opvangen in plaats van afvoeren. In die swales zitten stuwen met peilbuizen, zodat we per waterlichaam zelf bepalen hoe hoog het water staat.
Daarnaast hebben we meerdere vijvers aangelegd of vergroot om nog meer water vast te houden, en de aanvoer van water van buiten het landgoed afgesloten en regelbaar gemaakt: via de waterwegen komt er geen vreemd water meer binnen. Zo is hier een eigen waterklimaat ontstaan dat op termijn schoner kan worden dan het water om ons heen. De provincie onderzoekt of dat ook doorwerkt in het oppervlakte- en grondwater.
Wat het oplevert
- -Water vasthouden tegen de gevolgen van een steeds droger klimaat
- -Zelf het peil regelen per sloot, swale en vijver
- -Runderen en vrij lopende varkens drinken jaarrond natuurlijk oppervlaktewater uit een automatische drinkbak
- -Grasland dat in droge zomers langer doorgroeit, minder erosie na hevige regen
- -Meer amfibieën, insecten en weidevogels
Agroforestry & syntropische landbouw
Tussen onze grasstroken liggen swales die regenwater vasthouden in plaats van afvoeren. Langs die swales hebben we bomen- en struikenrijen geplant: fruit, noten, voederbomen en snelgroeiende soorten die we terugsnoeien als organische stof. Het is nog volop in ontwikkeling, want we zijn aan het zoeken naar wat hier het beste werkt.
Dit weiland moet nog heel erg herstellen. Het werd jaren gebruikt door een gangbare melkveehouder, waardoor de bodem flink is uitgeput. Om die weer tot leven te brengen, komen we zo min mogelijk met zwaar materieel op het land en brengen we ruige mest uit onze eigen stal aan. De swales zorgen ervoor dat water kan infiltreren en de bomen en struiken voeden het bodemleven door syntropisch beheer. Zo geven we organisch stof terug aan de grond. De rijen bomen geven schaduw aan de dieren en dienen als voeder- en medicijnboom. De kippen scharrelen tussen de struiken door, waar ze insecten vinden en beschutting zoeken. Op termijn willen we hier fruit en noten oogsten, met het idee dat we een steeds groter deel van het boodschappenmandje zelf kunnen leveren.
Wat het oplevert
- -Water blijft via swales in de bodem in plaats van snel afgevoerd te worden
- -Bodem herstelt door eigen mest en organisch stof uit syntropisch beheer
- -Schaduw, voedsel en medicijn voor de dieren uit voederbomen en struiken
- -Meer biodiversiteit door bomen, struiken, koeien en kippen samen
- -Op termijn oogst van fruit en noten voor het boodschappenmandje
Van mestbassin naar vijver
Een oud mestbassin, een erfenis van hoe hier vroeger geboerd werd, hebben we omgevormd tot een levende vijver met flauwe oevers en waterplanten. Waar eerst opslag van drijfmest zat, zit nu water, riet en leven. Het is het duidelijkste beeld van waar deze boerderij vandaan komt en waar hij heen gaat.
Wat het oplevert
- -Waterberging voor droge periodes
- -Kikkers, libellen en watervogels
- -Een plek waar bezoekers en kinderen graag stilstaan
Het erf in eigen hout
Landgoed Boschhoeve bestaat voor meer dan de helft uit bos. In dat bos is een dunning uitgevoerd: bomen die eruit moesten voor het beheer zijn geveld. Met behulp van paarden is dat hout uit het bos gesleept, met zo min mogelijk zware machines. Wat we daarvan overhouden, gebruiken we om ons eigen erf op te knappen.
De dikke stammen werden zaag- en drooghout voor de grote hooischuur, de spanten die in de daken van de boerderijromp vervangen moesten worden, de houten afrasteringen rondom de percelen en de opknapbeurt van de veestal. Alles komt van dezelfde plek: het hout groeide hier, wordt hier bewerkt en bouwt hier verder. Dat maakt het niet alleen duurzaam, maar ook een verhaal dat je terugziet in elke balk en elke paal.
Wat het oplevert
- -Bosbeheer en bouwmateriaal in één beweging
- -Hout uit eigen bos in plaats van ingevoerd hardhout
- -Hooischuur, boerderijdaken, afrasteringen en veestal opgeknapt
- -Vrijwel geen transport en geen geïmpregneerd hout
- -Een erf dat past bij het landschap van Landgoed Boschhoeve
Dieren als landschapsbeheerders
Runderen, varkens en kippen beheren het land in een vast ritme dat aansluit bij hun natuurlijke gedrag. De runderen grazen via een holistische graasmethode: ze komen kort op een perceel, laten veel rusttijd achter voor de planten en krijgen regelmatig toegang tot bospercelen voor schaduw, beschutting en extra voeding. Een rund in het bos is van nature niets vreemds; in natuurgebieden zagen we hoe ze de onderste laag beheren en de biodiversiteit vergroten.
De varkens lopen voornamelijk in het bos. Daar wroeten ze de dode bodem om, zetten oude strooisellagen om en leggen zaadbanken bloot, zodat er opnieuw van alles kan groeien. We roteren ze door verschillende bosvakken, op de meer ontwikkelde stukken houden we ze korter om de diversiteit te beschermen. De kippen volgen op de graspercelen en door de jonge agroforestryrijen. Ze platten kruiden, scharrelen tussen de plantgoed en maken nestjes, waardoor de struikjes weer licht krijgen. Tegelijk vinden ze voeding en beschutting. Kippen achter de runderen aan verspreiden mest en ruimen op. Zo vullen dieren, bomen en grasland elkaar aan.
Wat het oplevert
- -Runderen begrazen en bemesten zonder kunstmest
- -Varkens maken dode bosbodem weer leefbaar
- -Kippen helpen jonge bomen en struiken vrij te groeien
- -Dieren tonen natuurlijk gedrag in bos, wei en agroforestry
- -Rotatie voorkomt overbegrazing en bodemuitputting
- -Mest wordt natuurlijk verspreid over het land
Groentetuin & keuken op het erf
De groentetuin is opgedeeld in twee delen: een zelfoogsttuin voor bezoekers en een productiegedeelte voor de keuken. In dat productiegedeelte telen we vooral kolen voor de fermenten en groenten voor de bouillon. Daarnaast verwerkt de keuken ook groenten en kruiden uit de zelfoogsttuin.
We beheren de tuin permacultuurachtig, met een vleugje syntropisch beheer. We mulchen veel met hooi van eigen land: dat houdt onkruid tegen en voedt het bodemleven. Zo staat de tuin er netjes en overvloedig bij, zonder dat we gewasbeschermings- of bestrijdingsmiddelen gebruiken. Die problemen lossen we door biodiversiteit te stimuleren. Om de arbeidsdruk te verlichten werken we inmiddels wel met een beetje mechanische hulp, zodat we meer vierkante meters per dag kunnen bewerken.
Wat het oplevert
- -Verse groenten en zelfoogst voor bezoekers
- -Kolen en bouillongroenten rechtstreeks naar de keuken
- -Kruiden voor eigen producten en fermenten
- -Geen gewasbeschermingsmiddelen of bestrijdingsmiddelen
- -Bodemleven gevoed door mulch van eigen hooi
- -Compost en keukenresten sluiten de kringloop
SABE-demonstratiebedrijf
Van 2024 tot en met 2027 zijn we SABE-demonstratiebedrijf. Dat houdt in dat we binnen dit project heel veel educatie mogen ontwikkelen en organiseren over agroforestry, syntropische landbouw en onze manier van dieren inzetten op een natuurlijke manier, precies de dingen die we hier zelf dagelijks doen en uittesten.
Dit project is mede mogelijk gemaakt door de Europese Unie. Door die versterking kunnen we onze cursussen, rondleidingen en webinars tegen een vriendelijke, lage prijs aanbieden, zodat zoveel mogelijk mensen kennis kunnen maken met deze manier van boeren. Je vindt het hele aanbod op onze educatiepagina.
Wat het oplevert
- -Educatie over agroforestry en syntropische landbouw
- -Leren hoe dieren op een natuurlijke manier het landschap beheren
- -Cursussen, rondleidingen en webinars tegen een vriendelijke prijs
- -Kennis delen vanuit een werkende natuurboerderij
- -Mede mogelijk gemaakt door de Europese Unie
VIA: syntropische agroforestry met eigen veevoer
Met versterking van de VIA-subsidie ontwikkelen we een prototype van een syntropisch beheerd agroforestrysysteem waarin varkens en kippen een hoofdrol spelen. We planten rijen bomen die we syntropisch beheren, snoeien, terugzetten en het snoeisel als organische stof teruggeven aan de bodem. Tussen die boomrijen leggen we akkers aan waar we voer telen voor onze varkens en kippen.
Denk aan granen, kolen, pompoenen en knollen. De dieren oogsten dat voer uiteindelijk zelf: we laten ze in kleine vakjes over de akkers bewegen, zodat ze steeds een vers stuk krijgen en de rest met rust laten. Voorlopig richten we ons vooral op wintervoer. De ambitie is om door te ontwikkelen naar zomervoer, zodat we op termijn helemaal zelfvoorzienend worden in veevoer.
Wat het oplevert
- -Prototype van syntropisch beheerde agroforestry met dieren erin
- -Eigen veevoer voor varkens en kippen tussen de boomrijen
- -Granen, kolen, pompoenen en knollen die de dieren zelf oogsten
- -Nu vooral wintervoer, op termijn ook zomervoer
- -Doel: volledig zelfvoorzienend in veevoer
Nachtvlindermonitoring
Van april tot en met oktober monitoren we wekelijks de nachtvlinders op het landgoed. 's Avonds zetten we een emmer met een ledlamp neer; het licht trekt vlinders aan die 's ochtends in de emmer zitten. Van elke gevangen vlinder maken we een foto en determineren we de soort via de tool van de Vlinderstichting.
Zo leveren we data aan BIMAG, het landelijke monitoringsproject van de Vlinderstichting. We monitoren op drie plekken: een perceel dat gangbaar wordt beheerd, een stuk dat meer natuurlijk wordt beheerd, en een plek direct aan het erf. Omdat wij zelf geen gangbaar beheer toepassen, verwachten we vooral verschillen tussen de meer en minder natuurlijke plekken. Dit is het tweede jaar dat we meedoen en we hopen in de komende jaren te zien hoe het aantal en de diversiteit van vlinders zich ontwikkelt.
Wat het oplevert
- -Wekelijkse monitoring van april tot en met oktober
- -Landelijke data voor BIMAG/Vlinderstichting
- -Drie meetplekken: gangbaar, natuurlijk en aan het erf
- -Foto en determinatie van elke gevangen nachtvlinder
- -Inzicht in het effect van ons landbeheer op insectenleven
Zelf komen kijken?
De meeste projecten liggen langs onze wandelroute. Loop een rondje over het landgoed en zie het water, de bomenrijen, de vijver en de dieren van dichtbij.
Wandelen over het landgoedVerder lezen over het land
- Onze visie
Waarom we het land zo inrichten als we doen.
- Blog: water vasthouden op het land
Greppels, poelen en de omgevormde mestbassin-vijver.
- Blog: het eerste jaar agroforestry
Wat er lukte en wat we anders zouden doen.
- Cursus: van weide naar agroforestry
Zelf een perceel omvormen tot productief bossysteem.
- Webinar: syntropische landbouw
De denkwijze achter onze bomenrijen en gewassen.
- Kom de projecten bekijken
De wandelroute loopt langs water, bomenrijen en vijver.