Dieren die het landschap maken.
Runderen, varkens en kippen zijn bij ons geen productie-eenheden maar landschapswerkers. Ze grazen, wroeten en scharrelen het landgoed rijker, en leveren daarnaast ons vlees en onze eieren. Hieronder lees je per diersoort hoe we dat precies doen.
Jaarrond buiten, altijd in beweging.
Onze kudde staat het hele jaar buiten en verhuist steeds naar een nieuw stuk land. We werken met holistisch graasbeheer: kort en intensief begrazen, en daarna lange rust. Het gras krijgt tijd om diep door te wortelen, de bodem bouwt organische stof op en het landschap wordt met het jaar rijker in plaats van armer.
Jaarrond buiten
Onze runderen staan het hele jaar buiten. Geen stalperiode: ze hebben een wintervacht, zoeken zelf beschutting in bosranden en houtwallen en blijven ook bij regen en vorst in beweging.
Holistische begrazing
De kudde graast in één groep op een klein stuk land en verhuist daarna naar het volgende perceel. Kort en intensief begrazen, daarna lange rust, vaak dertig tot honderd dagen. Zo groeit het gras dieper door, herstelt de zode en groeit de organische stof in de bodem.
Alleen gras, kruiden en blad
Geen krachtvoer, geen mais. Ze eten gras, kruiden, bladeren en twijgen uit onze voederbomen. Dat maakt het rundvlees vetter van smaak en rijker aan de goede vetzuren.
Eigen hooi in de winter
Het hooi dat ze in de winter krijgen, winnen we zelf van onze eigen kruidenrijke percelen. Geen aangevoerd voer van elders, dus ook geen mineralen en resten die hier niet horen.
Bale grazing: de kudde bemest zelf.
In de winter voeren we ons eigen hooi niet aan een voerhek, maar op het land. Dat noemen we bale grazing. Het scheelt ons werk en brengt precies daar voeding en bodembedekking waar de grond het het hardst nodig heeft.
- 1Balen op het land leggenIn het najaar leggen we de hooibalen al verspreid over het perceel waar de kudde in de winter komt te staan, precies op de plekken die een oppepper kunnen gebruiken.
- 2Baal voor baal openenIn de winter maken we telkens een paar balen open. De kudde vreet daar een aantal dagen en verhuist dan naar de volgende set balen.
- 3Vertrappen magWat de dieren niet opeten wordt vertrapt. Die laag hooi, mest en urine is precies wat een arme zandbodem nodig heeft: bodembedekking en voeding voor het bodemleven.
- 4In het voorjaar zie je hetWaar de balen lagen, staat het gras in het voorjaar donkerder en dichter. We hoeven niet te rijden met mest, we hoeven niet te bemesten, de kudde doet dat zelf, op de plek waar het nodig is.
Onze varkens beheren het bos.
Varkens zijn nieuwsgierig, slim en sterk. Ze zoeken, graven en keren de bodem om op zoek naar voedsel. In een bos kunnen ze gedrag laten zien dat in een stal nauwelijks ruimte krijgt. Wij houden ze daarom niet alleen voor vlees, maar zetten ze in als boswerkers.
Ze zijn geen wilde zwijnen: een wild zwijn heeft een leefgebied van een vierkante kilometer of meer. Dat kunnen we niet geven, dus voeren we bij. Natuurlijk varkens houden betekent voor ons niet doen alsof, maar zoeken hoe veel ruimte we kunnen geven aan natuurlijk gedrag binnen een verantwoord systeem.
Varkens als boswerkers
Varkens wroeten met hun neus de strooisellaag open. Ze brengen lucht in een verdichte bodem, breken dichte lagen blad en takken en leggen oude zaadbanken bloot. Er ontstaan open plekken, gewroete stukken en modderpoelen, structuurverschil waar het bos rijker van wordt.
Verstoring én rust
Korte, gerichte verstoring maakt ruimte voor nieuwe groei, maar alleen als er rust op volgt. Daarom werken we met vakken in het bos en verplaatsen we de groep op basis van wat we zien: de bodem, de begroeiing, de natheid, de voerplek. Niet op de kalender.
Tien varkens op twintig hectare bos
Met zo'n 20 hectare bos kun je op een natuurlijke manier maar een tiental varkens houden. Meestal lopen er rond de tien, soms in één groep, soms in twee als er biggen zijn.
Bijvoeren met reststromen
Een deel van hun voeding halen ze zelf uit het bos: wortels, zaden, noten, gevallen fruit, insecten en wormen. Daarnaast voeren we bij met groenteresten van een biologische groentesnijderij en oliekoek van een Friese oliemolen. Is er te weinig reststroom, dan vullen we aan met biologische varkensbrok.
Modder, water en schaduw
Varkens kunnen slecht zweten. Modder en water zijn geen luxe maar dierenwelzijn. Onze poelen en vijvers liggen vaak vlakbij; in droge tijden krijgen ze water via bakken. Het bos zelf geeft schaduw en beschutting.
Robuust en gezond
We hebben eigenlijk nooit een dierenarts nodig. Onze varkens worden niet ontwormd, niet gevaccineerd en krijgen geen preventieve medicijnen. Buitenlucht, beweging, rust en goed voer doen het werk.
Van losse bospercelen naar het landgoed
We begonnen met varkens in particuliere bossen en op akkers in de omgeving: naaldbos, loofbos, robiniabos en aardappelakkers. Leerjaren waarin we zagen wat varkens doen op heel verschillende plekken.
Op Landgoed Boschhoeve zetten we de dieren dichter bij huis in, gericht op ons eigen bosbeheer. Minder dieren, meer aandacht, op plekken waar hun gedrag echt iets toevoegt.
Begonnen met Tamworth: sociaal, rustig, robuust. Inmiddels werken we vooral met kruisingen van Tamworth, Bonte Bentheimer, Husumer en Landvarken.
We zijn tijdelijk gestopt met zelf fokken en kopen biggen in bij andere (regeneratieve) boeren. Groepen van vijf tot tien dieren, het liefst rustige familiekuddes.
Hoe groot een vak is, hoe lang de dieren erop staan en hoe je voerplekken en rustperiodes inricht, dat behandelen we uitgebreid in ons webinar over natuurlijk varkens houden.
Naar het webinar natuurlijk varkens houden
Een kip legt bij ons meer dan een ei.
Onze kippen maken compost, verspreiden mest, eten insecten, stimuleren bodemleven en brengen leven in het landschap. Dat is functies stapelen: één element dat meerdere taken vervult. Andersom laten we één functie bodemgezondheid, dragen door gras, kruiden, bomen, runderen, varkens, compost en rust tegelijk.
Winter: compost maken in de kapschuur
Tijdens de ophokplicht zitten onze leghennen in een halfopen kapschuur. In plaats van een kale stal maken we er samen met de dieren compost: we brengen reststromen binnen, de kippen krabben, keren en zoeken naar bodemleven. Ze blijven bezig, vinden extra voedsel én leveren waardevolle compost voor onze bodem.
Zomer: elke paar dagen vers gras
Zodra het mag gaan de hennen naar buiten, met een omgebouwde stacaravan als slaap- en legplek. Elke paar dagen verplaatsen we ze naar een nieuw stuk grasland: steeds vers gras, kruiden, insecten en bodemleven.
Een groep met oud en jong
Onze hennen worden meerdere jaren oud, sommige ouder dan drie. Ook de hanen blijven lang bij de groep. Oudere dieren brengen rust, structuur en voorbeeldgedrag; de hanen houden de lucht in de gaten. Zo'n multi-generationele koppel is stabieler en weerbaarder.
Vleeskippen op grasland
In het warme seizoen hielden we Hubbard-vleeskippen buiten: een traag ras dat 12 tot 14 weken nodig heeft. Dagelijks verplaatst naar vers gras, met kruiden en insecten erbij.
Proef met dubbeldoelkippen
We broeden zelf eieren uit van een biologisch-dynamisch opfokbedrijf. De hennen gaan later mee in de legkoppel, de haantjes brengen we groot voor het vlees, een systeem waarin beide seksen een plek hebben.
Meer dan kippenvoer
Naast biologische aanvullende voeding krijgen ze groenteresten en halen ze zelf voedsel uit gras, compost en bodem: insecten, wormen, zaden, groen blad. We pionieren aan manieren om ook voor de kippen meer eigen voer te verbouwen. Die afwisseling zie je terug in de diep oranje dooier.
Eerlijk over slachten en kippenvlees
We slachtten onze kippen altijd zelf op het erf. Geen transportkratten, geen wachten in een vreemde omgeving: rustig gevangen op de plek waar ze geleefd hebben en direct geslacht. Kort en zo stressvrij mogelijk, met zicht op elk dier.
Sinds 2026 maken nieuwe regels het praktisch en economisch onmogelijk om kleinschalig op de eigen boerderij te slachten. Daarom houden we op dit moment geen vleeskippen: transport naar een groot slachthuis vinden we het dier niet waard. Tot die tijd verkopen we BIOLAND-kippenvlees. Onze eieren komen onveranderd van onze eigen hennen.
Bekijk eieren en vlees in de webshopDierenwelzijn bij Boeren in het Bos.
Dierenwelzijn
Zelf komen kijken hoe het werkt?
Loop een route over het landgoed, kom mee met een rondleiding of verdiep je in onze cursussen over natuurlijk dieren houden.
Verder over de dieren
- Ons vlees
Wat er van de dieren op je bord komt.
- Onze projecten
Water, agroforestry en bodem, het land waarop de dieren lopen.
- Blog: varkens in het bos
Wroeten, bemesten en ruimte maken voor nieuwe aanplant.
- Blog: zijn onze kippen graangevoerd?
Eerlijk antwoord over wat onze kippen eten.
- Webinar: het gedrag van runderen
Kudde, gras en holistisch grazen uitgelegd.
- Bestellen in de webshop
Vlees en eieren van deze dieren.